1 jaar EU-Turkije deal: een gelukkige verjaardag?

Morgen vieren we de eerste verjaardag van de EU-Turkije deal. En dat is allesbehalve een verjaardag die we met toeters en bellen vieren. ‘De deal schuift vluchtelingen door van Griekenland naar het onveilige Turkije in ruil voor drie miljard euro. Turkije is geen veilig land voor vluchtelingen. Het land stuurt op grote schaal mensen gedwongen terug die het geweld in Syrië trachten te ontvluchten. Vluchtelingen worden er ook in slechte omstandigheden opgevangen en hebben nauwelijks toegang tot werk, onderwijs en gezondheidszorg. Er is zelfs sprake van kinderarbeid’, zeggen ondertekenende organisaties.

'Erger nog: de deal dreigt een blauwdruk te worden voor andere deals in de toekomst. Nu al investeert de EU veel geld in het versterken van de Libische grens- en kustwacht zodat mensen uit het land niet meer vertrekken. Mensen op de vlucht blijven dus achter in een land dat kreunt onder een bloedige burgeroorlog waarbij drie regeringen en honderden milities elkaar bekampen. Is dit de manier waarop wij onze verantwoordelijkheid voor mensen op de vlucht opnemen?' 

#EUTurkeyDeal

Op 18 maart 2016 tekenden alle leiders van de EU een EU-Turkije deal. Daarmee kwamen ze overeen dat mensen die zonder reisdocumenten via Turkije in Griekenland toekomen en geen asiel aanvragen, en mensen van wie de asielaanvraag niet ontvankelijk wordt verklaard, naar Turkije worden teruggestuurd. En voor elke Syriër die de EU zo terugstuurt, zou de EU een Syrische vluchteling die in Turkije verblijft naar Europa uitnodigen. Zo wilden de Europese leiders mensen op de vlucht doen inzien dat het zinloos is een oversteek naar Europa te wagen en dat ze beter in Turkije blijven.

Kinderarbeid in Turkije

De prijs die Europa met deze deal betaalt op vlak van mensenrechten is torenhoog. Turkije organiseert onwettige, gedwongen uitwijzingen van mensen die het geweld in Syrië ontvluchtten. In Turkije zelf leeft 90% van de 2.8 miljoen Syrische vluchtelingen buiten de opvangkampen in erg moeilijke omstandigheden met beperkte toegang tot basisvoorzieningen. Een jaar na de inwerkingtreding van het akkoord werden slechts enkele duizenden werkvergunning uitgedeeld. De overgrote meerderheid overleeft in de informele economie. Slechts 60% van de Syrische kinderen heeft toegang tot onderwijs. Duizenden zijn er slachtoffer van kinderarbeid.

Illegale deal

‘Het verdrag is in strijd met zowel het Vluchtelingenverdrag als EU-wetgeving. Mensen moeten asiel kunnen aanvragen in elk EU-land, ook in Griekenland. De Griekse asielinstanties kunnen enkel beslissen om een asielaanvraag niet ontvankelijk te verklaren als ze kunnen aantonen dat Turkije een veilig derde land is,’ zeggen de organisaties. Zo oordeelde een Griekse rechtbank op 20 mei 2016, in het asieldossier van een Syriër, dat Turkije voor hem geen veilig derde land was.

Cijfers

Sinds 4 april 2016 werden 916 mensen teruggestuurd naar Turkije. 3288 Syriërs werden in dezelfde periode uit Turkije naar verschillende EU-lidstaten hervestigd. België heeft 132 Syriërs uit Turkije hervestigd. Het aantal aankomsten op de Griekse eilanden daalde pijlsnel. Het akkoord wordt dus een succes genoemd door Europese beleidsmakers. Maar sinds de toepassing van het akkoord riskeerden nog steeds meer dan 25 000 mensen de verdrinkingsdood op diezelfde route.

Een gelukkige 60ste verjaardag?

Met deze deal gooit de EU haar eigen normen en waarden overboord. Normen en waarden die uitgebreid in de verf gezet zullen worden op de 60ste verjaardag van de EU op 25 maart. ‘25 maart kan wel een gelukkige verjaardag worden als de EU kiest voor solidariteit en de EU-Turkije deal begraaft,’ besluiten de organisaties.

Dit persbericht gaat uit van 11.11.11 - CNCD, Amnesty International, Begijnhofkerk Brussel, CAW Antwerpen, CIRÉ, Dokters van de Wereld - Médecins du Monde, Liga voor Mensenrechten - Ligue des droits de l'Homme, Limburgs Platform Vluchtelingen vzw, Merchtem Multicultureel, Minderhedenforum vzw, ORBITvzw, vzw SOCK, Vluchtelingenwerk Nederland, Solentra vzw asbl, VLOS vzw, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, Werkgroep Vluchtelingen Gent