Onder druk van verschillende organisaties stopt de Belgische staat met uitsluiting opvang van bepaalde asielzoekers

Eind januari 2020 gingen verschillende organisaties in beroep tegen instructies van Fedasil waardoor bepaalde categorieën asielzoekers geen opvang meer kregen. Dit was volgens de Belgische overheid nodig om misbruik van de opvang tegen te gaan. Net voor de zitting voor de Raad van State plaats zou vinden, trekt Fedasil de instructies in en geeft daarmee toe dat deze onwettig zijn. Ze bereiden nieuwe instructies voor.

Dat lijkt een overwinning, maar we kunnen ons hier helaas niet over verheugen. Deze onwettige instructies hadden bijna negen maanden een verwoestend effect op honderden mensen, die zonder opvang en in een situatie van extreme onzekerheid aan hun lot overgelaten werden. Een situatie die nog verergerde door de COVID-19-pandemie.

Op basis van de instructies weigerde Fedasil opvang aan twee groepen asielzoekers. De eerste groep waren mensen waarvoor België eerst besliste dat een ander EU-land bevoegd is, maar die de overheid niet tijdig overdroeg aan dat land. Daardoor werd België verantwoordelijk voor hun procedure. 'Honderden mensen werden zonder opvang en in een situatie van extreme onzekerheid aan hun lot overgelaten'

De andere groep zijn mensen die internationale bescherming kregen in een ander EU-land, maar die terug bescherming in België vragen. Veel asielzoekers, komen de EU immers binnen via Griekenland of Italië. Daar zijn de opvangomstandigheden slecht en de asielprocedure gebrekkig. Er is bovendien een moeilijke toegang tot juridische bijstand en medische zorg en mensen krijgen er te maken met ernstige discriminatie.

Moria

Het drama op Moria was het beste bewijs dat we binnen de EU niet alle lasten bij de lidstaten aan de grens kunnen leggen. Deze twee groepen hebben net zoals andere asielzoekers die wachten op een beslissing, recht op een menswaardige opvang. De Belgische opvangwet van 2007 bepaalt in welke gevallen Fedasil het recht op opvang  kan beperken of intrekken, en deze groepen zijn daarin niet voorzien. Er was dus geen wettelijke basis om hen volledig uit te sluiten en de beslissing over hun procedure op straat te laten afwachten.

In mei dit jaar al adviseerde de auditeur van de Raad van State om de instructies te vernietigen. Nu Fedasil, aan de vooravond van de hoorzitting van 14 september 2020, de instructies  intrekt, geven ze eindelijk toe dat deze onwettig waren maar vermijden ze een officiële vernietiging.

Opvangnetwerk onder druk

Het opvangnetwerk van Fedasil staat al jaren onder druk. Dat is vooral te wijten aan de ondoordachte afbouw van opvangplaatsen die de regering de voorbije jaren deed. Dit kan niet verhaald worden op de asielzoekers. 'Het opvangnetwerk van Fedasil staat al jaren onder druk. Dat is vooral te wijten aan de ondoordachte afbouw van opvangplaatsen die de regering de voorbije jaren deed'

We worden te vaak gedwongen om juridische stappen te zetten tegen de staat, omdat zij haar verplichtingen niet nakomt. Ook vandaag nog is dat het geval. Sinds de sluiting van het aanmeldcentrum en de omschakeling naar een digitaal afsprakensysteem in het kader van de coronamaatregelen, verblijven honderden asielzoekers op straat in afwachting van hun afspraak. 

Deze situatie noodzaakte ons opnieuw om naar de rechter te stappen. We vrezen dat de nieuwe instructies, die Fedasil nu aankondigt, ook opnieuw vooral ontrading en afschrikking tot doel hebben, in plaats van het respect voor de fundamentele rechten van mensen op de vlucht.  

Er is dringend nood aan een koerswijziging in het opvangbeleid. Fedasil en deBelgische overheid moeten hun wettelijke verplichtingen nakomen en de fundamentele rechten van asielzoekers respecteren. Dat geldt des te meer in de huidige gezondheidscrisis.

Ondertekenaars

CIRÉ, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, NANSEN, Ligue des Droits Humains, Liga voor Mensenrechten, ADDE (Association pour le droit des étrangers), Avocats.be: (Ordre des Barreaux Francophones & Germanophones)