Nieuws

Federale regering weigert opvang aan bepaalde groep asielzoekers

De minister van Asiel en Migratie, Maggie De Block, maakte vorige week bekend dat bepaalde categorieën asielzoekers geen opvang meer krijgen vanaf vandaag. Nochtans is ons land bij wet verplicht mensen die asiel aanvragen op te vangen tijdens hun asielprocedure.

'De daklozenopvang in Brussel zit overvol. Dat betekent dat deze mensen nu moeten overleven op straat en daar ook hun procedure doorlopen. Een regering die een zelfgecreëerde opvangcrisis probeert op te lossen door doelbewust asielzoekers op straat aan hun lot over te laten is moreel laakbaar en handelt in strijd met het Belgisch en Europees recht. Dat terwijl er wél andere, menselijke, oplossingen zijn om de crisis in de opvang van asielzoekers aan te pakken,’ zegt Eef Heylighen, woordvoerder van Vluchtelingenwerk Vlaanderen.

Twee categorieën asielzoekers op straat

Het kabinet besliste dat mensen wiens Dublinbeslissing niet langer geldt, omdat de Belgische asielinstanties de procedure te lang lieten aanslepen, en mensen die al erkend zijn als vluchteling of subsidiaire bescherming hebben in een ander EU-land, geen opvang meer krijgen. Hoelang deze maatregel zal gelden, is niet duidelijk.  

Slechte leefomstandigheden in landen aan de grens

Mensen die vallen onder de Dublin-regeling moeten vaak terug naar het eerste land waar ze de Europese Unie binnenkwamen, of waar ze asiel aanvroegen. ‘België kan wel beslissen om de asielaanvraag toch zelf te behandelen maar dat wil ons land niet. Omdat heel wat asielzoekers via Griekenland of Italië in de EU arriveerden moeten ze naar deze landen terug. Daar zijn de omstandigheden heel slecht voor hen: de hygiëne laat er te wensen over, de asielprocedure is gebrekkig en er is niet altijd toegang tot juridische bijstand.  De andere landen van de EU zijn niet solidair en weigeren mensen op de vlucht over te nemen van de lidstaten aan de grenzen van de EU,' zegt Eef Heylighen.

'Wanneer België de asielzoekers die ze omwille van de Dublinverordening weigerden niet binnen de zes maanden overbrengt naar de bevoegde lidstaat, wordt België zélf verantwoordelijk om de asielprocedure te doen. Voor die verzoekers moet België het dossier dus terug zelf openen en behandelen. Deze mensen zijn nu één van de categorieën die Fedasil, de overheidsdienst voor de opvang van asielzoekers, niet meer mag opvangen. Bijgevolg moeten ze zelf op straat overleven,’ zegt Eef Heylighen.

In strijd met het recht op opvang

‘De erbarmelijke omstandigheden in de landen aan de grens is ook de reden waarom de tweede categorie mensen die geen opvang meer krijgen, mensen die al erkend zijn in een ander EU land, toch hier asiel aanvragen. Ook zij worden nu aan hun lot overgelaten op straat,’ voegt Eef Heylighen toe.

Nochtans kunnen mensen die al in een Europese lidstaat een beschermingsstatus hebben gekregen nog steeds asiel aanvragen in België. De Belgische vreemdelingenwet bepaalt dat het commissariaat hun aanvraag via een ontvankelijkheidsprocedure kan behandelen en sneller. Doorgaans zal de asieldienst geen nieuwe status geven in België.

'Tenzij de verzoeker bijvoorbeeld kan aantonen dat de levensomstandigheden in de andere lidstaat een onmenselijke en vernederende behandeling zou uitmaken dat in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het gaat dus om een hoge drempel. Maar toch komt het voor dat mensen die al een beschermingsstatus in een andere lidstaat hebben toch opnieuw bescherming krijgen in België. Zo konden bijvoorbeeld kwetsbare families, waarvan familieleden een medische problematiek hadden, en reeds in Griekenland een beschermingsstatus hebben, toch nog een beschermingsstatus krijgen in België. Gedurende dat onderzoek hebben ze recht op opvang. Hen uitsluiten is in strijd met dat recht,' zegt Eef Heylighen. 

Geen wettelijke basis

Fedasil, de overheidsdienst voor de opvang van asielzoekers, mag enkel in de wettelijk omschreven gevallen de opvang beperken. Voor de groepen die Minister De Block nu wil uitsluiten is er geen wettelijke basis.

Het Europees Hof van Justitie benadrukte bovendien recent nog dat Fedasil verplicht is om verzoekers om internationale bescherming steeds een menswaardige levensstandaard te garanderen. Het Hof zei dat Fedasil er moet op toezien dat asielzoekers niet in een toestand van zeer verregaande materiële behoeftigheid terechtkomen, waardoor ze niet in staat zijn om te voorzien in de meest elementaire behoeften zoals wonen, eten, zich kleden en zich wassen.

Menselijke oplossingen opvangcrisis

De voorbije maanden gaf Fedasil , al herhaaldelijk aan dat de druk op het opvangnetwerk steeds hoger werd. Een nieuwe opvangcrisis was in de maak. ‘Deze crisis is niet alleen te wijten aan een toename van het aantal asielaanvragen in België maar vooral ook aan een langere asielprocedure, een gebrek aan personeel, én omwille van een ondoordacht op- en afbouwbeleid in de opvang dat de regering al jaren hanteert. Vandaag zijn de gevolgen voelbaar: weer mensen op straat,’ zegt Eef Heylighen. 

Wat stelt Vluchtelingenwerk voor?

  • Een flexibel opvangmodel dat rekening houdt met een fluctuerende aankomst van asielzoekers.
  • Overheid moet een jojo-effect in de opvang vermijden.  
  • Gebruik maken van andere wettelijke mogelijkheden om de druk op het opvangnetwerk te verlichten. Zoals een snellere, maar nog steeds kwalitatieve, asielprocedure, en indien nodig maatschappelijk dienstverlening via de OCMW’s te voorzien wanneer materiële opvang niet mogelijk is.
  • Meer middelen voor de asielinstanties.

Vlaamse Regering zet voortbestaan van 150 verenigingen op losse schroeven

sociaal cultureel werk wanbeleid

Vorige week verscheen op de website van het Vlaams parlement een voorstel van decreet waarmee het decreet op het sociaal-cultureel volwassenenwerk in sneltreinvaart grondig en fundamenteel wordt aangepast. De Federatie, sectorfederatie van onder meer sociaal-cultureel volwassenenwerk (www.defederatie.org), waarschuwt het parlement voor het juridisch moeras waarin ze 150 verenigingen en hun honderdduizenden vrijwilligers duwt. Minder dan een maand voor de deadline waarop alle sociaal-culturele verenigingen, waaronder ook Vluchtelingenwerk Vlaanderen, hun beleidsplan indienen voor de komende 5 jaar, verandert de Vlaamse Regering met dit voorstel van decreet de regels. Men grijpt in tijdens lopende procedures en geeft niemand tijd zich aan te passen aan de nieuwe regels. Het gevolg? Volgend jaar dreigen foute beslissingen op foute juridische gronden de hele sector lam te leggen. Bovendien is het onbegrijpelijk dat de Vlaamse Regering een decreet inhoudelijk wil bijsturen dat minder dan 2 jaar geleden, door dezelfde coalitie, werd gestemd.

Juridisch moeras

Het voorstel van decreet dat sinds vandaag op de tafel van het parlement ligt, gaat volledig voorbij aan de lopende procedure waarin sociaal-culturele organisaties zich op dit moment in bevinden. Deze procedure startte in 2018: toen werd elke organisatie grondig geëvalueerd. Hieruit vloeiden rechten en plichten voor deze organisaties voort. Het tweede deel van de procedure is de beoordeling van hun toekomstambities in een beleidsplan. Dit voorstel van decreet fietst hier middendoor en negeert de gevolgen van de visitaties. Tegelijk worden nieuwe criteria voor de beoordeling ingevoerd, de beoordeling van beleidsplannen die voor 31 december 2019 binnen moeten zijn. Het decreet wordt dus veel te laat aangepast om organisaties die werken met vele vrijwilligers nog de kans te geven om hun beleidsplannen aan te passen. Het voorstel van decreet getuigt van haastwerk en onvoldoende juridische aftoetsing. Dirk Verbist, directeur van De Federatie: “We hebben sterke twijfels bij de juridische correctheid van het decreet dat nu wordt voorgesteld. Ik reken erop dat de Vlaamse overheid zelf ook van goed bestuur getuigt en dat de indieners dit decreetsvoorstel intrekken. Nu schaadt men immers het vertrouwen tussen de overheid en honderdduizenden vrijwilligers”.

Terugplooien of ontplooien?

Voortaan, zo zegt het voorstel van decreet, zullen er geen subsidies meer zijn voor organisaties die zich louter terugplooien op de eigen etnisch-culturele groep en segregatie in de hand werken. Dit is de voornaamste reden waarom, aldus het regeerakkoord, het decreet moet worden aangepast. Vreemd is dan ook dat de Vlaamse regering nog maar drie jaar geleden besliste om aan etnisch-culturele federaties bijkomende middelen te geven, omdat zij - en we citeren uit het toenmalige gesprek in het parlement – “zich openstellen voor allerlei mensen van diverse afkomst, beschikken over expertise, mensen bereiken die we anders moeilijk bereiken,… een bruggenbouwersfunctie hebben”. We nodigen de minister-president dan ook graag uit om samen met ons het terrein te bezoeken en in gesprek te gaan met de organisaties. Wat wij zien zijn organisaties die integratie en samenleven bevorderen, die uit de muren van hun gemeenschap breken en op die manier een onmisbare rol in de huidige samenleving spelen.

Duimpjes omhoog of omlaag voor 200.000 vrijwilligers

Het voorstel van decreet geeft de Vlaamse regering ook meer ruimte om te beslissen wat zijzelf maatschappelijk relevant vindt. Organisaties die vandaag de laatste hand leggen aan hun subsidieaanvraag zullen die binnenkort dus indienen in een andere wereld: één van politieke sturing en van duimpjes omhoog of omlaag, de duimpjes van de regering die op dat moment aan de slag is. “Twee miljoen leden en 200.000 vrijwilligers belanden op het wachtbankje, tot de regering beslist wat voor hen belangrijk is”, zegt Dirk Verbist.

Kortom

Dirk Verbist: “De Federatie dringt er bij de indieners op aan om het voorstel in te trekken. Enkel zo kan men vermijden dat 150 organisaties de volgende maanden juridisch vogelvrij zijn. Politieke principes en afspraken in een regeerakkoord is één. Deze op een correcte en democratische manier omzetten in een decreet is twee. Misschien had overleg dit alles kunnen vermijden, maar daarvoor lijkt het nu te laat te zijn?”

Opnieuw asielzoekers op straat. Kroniek van een aangekondigde opvangcrisis

Vandaag stelde ons monitorteam vast dat een 60-tal mensen geen asiel kon aanvragen en daardoor ook geen opvang heeft. Dit omdat er een tekort aan opvangplaatsen is. Deze mensen kregen een oranje blad mee zodat ze zich morgen opnieuw kunnen aanmelden in de hoop dan wel een plaats te krijgen. #GeenMensenOpStraat, dat is onze eis uit protest tegen het beleid van de regering. Elke persoon die gedwongen op straat leeft, is er een te veel!

De voorbije maanden gaf Fedasil, de federale dienst voor de opvang van asielzoekers, al herhaaldelijk aan dat de druk op het opvangnetwerk steeds hoger werd. Een nieuwe opvangcrisis was in de maak. Deze crisis is niet alleen te wijten aan een toename van het aantal asielaanvragen in België maar vooral ook aan een langere asielprocedure, een gebrek aan personeel, én omwille van een ondoordacht op- en afbouwbeleid in de opvang dat de regering al jaren hanteert. Vandaag zijn de gevolgen voelbaar: weer mensen op straat.

EEN EZEL STOOT ZICH GEEN TWEE KEER AAN DEZELFDE STEEN?

Net als in 2015 en 2018 zien we dat de overheid het gebrek aan opvangplaatsen zelf in de hand heeft gewerkt. 'Lessons learned’ uit de voorbije jaren? Neen, zo blijkt. Net als toen moest de overheid de voorbije maanden overhaast beslissen bijkomende plaatsen te creëren. Openen, sluiten en hals overkop opnieuw openen, kost veel geld. Personeel wordt telkens ontslagen. Contracten voor nutsvoorzieningen waren al opgezegd en materiaal was al weggegeven. Plaatsen werden opnieuw geopend. Containers en tenten worden ingezet. Onvoldoende.

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen. Of toch? Vandaag is het wéér opvangcrisis. Vandaag staan er weer mensen op straat. De temperaturen kruipen dichter naar het vriespunt. Elk jaar opnieuw hetzelfde verhaal. Elk jaar opnieuw dezelfde tragedie.

Het recht om asiel aan te vragen is een fundamenteel recht. De daadwerkelijke toegang daartoe moet dan ook verzekerd worden. Vorig jaar stelde de Raad van State dat het toen opgelegde quotum onwettig was. We stellen dan ook dat de overheid ervoor moet zorgen dat er in de praktijk geen de facto limieten worden gehanteerd en dat er toegang tot de asielprocedure is en opvang voor àlle rechthebbenden.

NOOD AAN FLEXIBEL OPVANGMODEL

We hebben nood aan een opvangmodel dat rekening houdt met een fluctuerende aankomst van asielzoekers. Fluctuaties zijn eigen aan migratie. Het gebrek aan een duurzame aanpak komt noch asielzoekers, noch onze samenleving ten goede.

Een asielbeleid moet altijd rekening houden met evoluties wereldwijd. Een voortdurende opvolging van de evoluties, een realistische aanpak en een visie op bescherming van vluchtelingen zijn noodzakelijke ingrediënten van een goed asielbeleid. Voor België is de situatie absoluut beheersbaar en ons land kan een veel grotere rol kan spelen in de bescherming van vluchtelingen dan het vandaag doet.  

WAKE-UP CALL REGERING

Wij roepen deze en de volgende regering nogmaals op maatregelen te nemen. Niet alleen op korte, maar op lange termijn. Dit kan én mag niet opnieuw gebeuren. Tijd voor een wake-up call aan onze regering. We eisen toegang tot de asielprocedure en recht op opvang. We hebben nood aan een sereen en doordacht asielbeleid met langetermijnvisie. Polarisatie heeft daarin geen plaats.

HOE MOET ZO’N ASIELBELEID ERUIT ZIEN?

  • Een flexibel opvangmodel dat rekening houdt met een fluctuerende aankomst van asielzoekers.
  • Overheid moet een jojo-effect in de opvang vermijden.  
  • Voorzien van snelle én kwalitatieve asielprocedure.