17-11-2025
-
Geen kind hoort op straat te slapen – ook niet als het op de vlucht is
Ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Rechten van het Kind op 20 november slaan we alarm. Samusocial bracht deze week onthutsende cijfers naar buiten: een op de vier mensen in hun opvang is een kind. Onder hen zijn ook kinderen en jongeren op de vlucht. Ook in België zien we hetzelfde: gezinnen en niet-begeleide minderjarige vluchtelingen die geen veilige plek vinden, of noodgedwongen opgroeien in noodopvang
Als samenleving falen we collectief wanneer kinderen op de vlucht geendak boven het hoofd hebben, laat staan toekomstperspectief.
Kinderen op de vlucht: onzichtbaar, maar extra kwetsbaar
Kinderrechten gelden voor elk kind, overal. Toch botsen kinderen op de vlucht in België dagelijks op gesloten deuren:
- gezinnen die geen plaats vinden in de federale opvang,
- niet-begeleide minderjarige vluchtelingen (NBMV's) die moeten wachten op opvang,
- of jongeren die van hetene tijdelijke opvanginitiatief naar het andere worden doorgeschoven.
Wat Samusocial in Brussel aankaart – baby's, jonge kinderen en tieners in noodopvang of op straat – herkennen wij in ons werk met mensen op de vlucht. Achter elke statistiek schuilt een kind dat recht heeft op stabiliteit, onderwijs, veiligheid en zorg.
Noodopvang is geen plaats om op te groeien
Noodopvang is per definitie tijdelijk. In de praktijk zien we echter dat kinderen er maanden of zelfs langer verblijven. Dat heeft zware gevolgen:
- Geen ruimte om te spelen, huiswerk te maken of tot rust te komen.
- Nauwelijks privacy voor ouders en kinderen.
- Geen mogelijkheid om een stabiel netwerk op te bouwen: vrienden, hobby's, buurt.
- Stress en trauma die blijven doorwerken, omdat er geen tijd en ruimte is voor herstel.
Kinderen op de vlucht dragen vaak al een rugzak vol oorlog, geweld en verlies. Als we hen hier opnieuw laten wachten in onveilige of onwaardige omstandigheden, schenden we hun rechten een tweede keer.
Wat Samusocial aantoont, zien wij ook bij mensen op de vlucht
Samusocial toont met harde cijfers hoe gezinnen en kinderen in het Brusselse opvangsysteem in de knel komen. Die realiteit is geen geïsoleerd Brussels probleem: het raakt het hele federale opvangsysteem, en dus ook mensen overal in het land.
Wij zien onder meer:
- kinderen in asielopvang die te lang in overvolle of tijdelijke centra verblijven,
- jongeren die geen toegang krijgen tot aangepaste opvang of begeleiding,
- gezinnen op de vlucht die noodgedwongen afhankelijk worden van noodopvang, vrienden of de straat.
De opvangcrisis is al jaren geen abstract beleidswoord meer. Het is de dagelijkse realiteit van kinderen.
Dit moet er veranderen: onze eisen
Op de Internationale Dag van de Rechten van het Kind herhalen we een aantal duidelijke eisen aan de bevoegde overheden. Kinderen op de vlucht hebben recht op meer dan bed, bad, brood.
We vragen om:
1. Structureel voldoende en aangepaste opvangplaatsen
Geen wachtlijsten voor kinderen en gezinnen op de vlucht. Elk kind moet onmiddellijk terecht kunnen in een veilige, kindvriendelijke omgeving – geen sporthal, geen wachtrij op straat.
2. Specifieke bescherming voor niet-begeleide minderjarigen
NBMV's hebben recht op gespecialiseerde opvang, stabiele begeleiding en snelle toegang tot voogdij, onderwijs en psychische zorg.
3. Veilige trajecten weg van geweld en instabiliteit
Kinderen (en hun ouders) die vluchten voor oorlog, vervolging of intrafamiliaal geweld moeten bescherming krijgen, geen nieuwe onzekerheid.
4. Investeren in duurzame oplossingen, niet in permanente nood
Tijdelijke noodopvang kan nooit een structureel antwoord zijn. Er is nood aan langetermijnbeleid, met structurele financiering voor opvanginitiatieven die aan de noden van kinderen beantwoorden.
Wat doet Vluchtelingenwerk Vlaanderen?
Vluchtelingenwerk Vlaanderen:
- ondersteunt mensen op de vlucht met juridische informatie en begeleiding,
- signaleert structurele problemen in het opvangsysteem,
- werkt samen met partners zoals Samusocial om schrijnende situaties zichtbaar te maken,
- en pleit bij beleidsmakers voor een humaan en kindrechtenproof opvangbeleid.
Maar we kunnen dit niet alleen. We hebben een overheid nodig die haar verantwoordelijkheid opneemt, én een samenleving die niet wegkijkt.
Kinderrechten stoppen niet aan de grenzen
De Kinderrechtenconventie is helder: elk kind dat zich op het grondgebied bevindt, heeft recht op bescherming, onderwijs, gezondheidszorg en een degelijke levensstandaard. Dat geldt evenzeer voor het kind in een Brussels noodopvangcentrum als voor de tiener die na een lange reis alleen in België aankomt.
Kinderen op de vlucht zijn in de eerste plaats kinderen.
Door hen te beschermen, beschermen we niet alleen hun toekomst, maar ook de waarden waarvan we als samenleving zeggen dat we ze belangrijk vinden.
Samen zorgen we dat geen kind achterblijft
Internationale Dag van de Rechten van het Kind is geen feestdag zolang kinderen op de vlucht in België nog op straat slapen of opgroeien in permanente onzekerheid.
We roepen de bevoegde overheden op om de kinderrechten van elk kind – ook kinderen op de vlucht – eindelijk echt centraal te zetten in het opvangbeleid.
Want een kindertijd krijg je maar één keer.
