België zet niet-opvangbeleid verder: ook gezinnen met kinderen belanden op straat

Uit het dashboard van Vluchtelingenwerk Vlaanderen en andere organisaties blijkt dat het niet-opvangbeleid tussen juli en december 2025 verder verstrengde. Nieuwe maatregelen sluiten extra groepen uit van opvang en zetten fundamentele rechten onder druk.

1.759

personen op de wachtlijst voor opvang op 1 december 2025

249

opvangweigeringen voor mensen met M-status

135.000

maaltijden verdeeld door de Humanitaire Hub

Het niet-opvangbeleid kwam in 2025 niet ten einde. Integendeel: tussen juli en december zette de federale regering dit beleid verder en overschreed ze een rode lijn. Niet alleen alleenstaande mannen, maar ook gezinnen met jonge kinderen kwamen op straat terecht.

Door een wijziging van de Opvangwet kan Fedasil sinds augustus opvang weigeren aan verzoekers om internationale bescherming die al bescherming kregen in een andere EU-lidstaat. In de praktijk werden zelfs kwetsbare gezinnen getroffen.

Wat stelt Vluchtelingenwerk Vlaanderen vast?

Gezinnen met jonge kinderen belanden op straat.
Alleenstaande mannen krijgen nog steeds geen opvang op de dag van hun verzoek.
Fedasil weigerde opvang aan mensen met een M-status.
Humanitaire organisaties moeten tekorten van de overheid opvangen.
Rechterlijke uitspraken worden niet structureel nageleefd.

Nieuwe wetgeving verergert de opvangcrisis

In juli 2025 keurde het federaal parlement een pakket ‘crisismaatregelen’ goed. Daardoor kan Fedasil opvang weigeren aan nieuwe categorieën verzoekers om internationale bescherming.

Hoewel elke beslissing individueel gemotiveerd moet worden en kwetsbaarheden moeten worden onderzocht, past Fedasil de nieuwe regels bijzonder streng toe. Ook gezinnen met kinderen jonger dan drie jaar kwamen daardoor op straat terecht.

Waarom dit problematisch is

Opvang is een basisrecht
Iedere verzoeker om internationale bescherming heeft recht op opvang die een menswaardig leven mogelijk maakt.
Kwetsbaarheid wordt onvoldoende erkend
Zelfs gezinnen met jonge kinderen kregen geen toegang tot opvang.
De overheid schuift verantwoordelijkheid door
Fedasil mag haar opvangplicht niet afwentelen op ngo’s of noodopvangdiensten.

Rechterlijke uitspraken moeten worden nageleefd

Verschillende gezinnen zonder opvang stapten naar de arbeidsrechtbank. De rechtbank vernietigde meerdere weigeringen en verplichtte Fedasil om opvang te voorzien.

Toch kreeg Fedasil aanvankelijk de instructie om die rechterlijke uitspraken niet uit te voeren. Dat leidde tot een uitzonderlijke waarschuwing van de rechterlijke macht: rechterlijke beslissingen zijn bindend, ook voor ministers.

“Zolang mensen op straat slapen, op een wachtlijst staan en rechterlijke uitspraken niet worden uitgevoerd, spreken we over een bewust niet-opvangbeleid.”

— Vluchtelingenwerk Vlaanderen

Humanitaire organisaties raken overbelast

De gevolgen van het beleid zijn dagelijks voelbaar bij organisaties op het terrein. Samusocial, BelRefugees, de Humanitaire Hub, Artsen Zonder Grenzen en Dokters van de Wereld vangen mensen op die eigenlijk recht hebben op opvang via Fedasil.

Tussen juli en december 2025 serveerde de Humanitaire Hub 135.000 maaltijden. Ook de vraag naar kleding, medische zorg, psychologische hulp en juridische bijstand bleef hoog.

Gevolgen op het terrein

Noodopvang raakt overbelast.
Medische en psychologische hulpvragen nemen toe.
Dakloosheid verergert bestaande trauma’s.
Mensen missen informatie over hun rechten en procedures.

Op straat slapen schaadt de gezondheid

Dakloosheid heeft zware gevolgen voor de fysieke en mentale gezondheid. Organisaties zien meer huidaandoeningen, luchtwegproblemen, vermoedens van tuberculose en ernstige psychologische klachten.

Voor mensen die bescherming zoeken, betekent het ontbreken van opvang dat ze hun asielprocedure starten met extra trauma, onzekerheid en gezondheidsproblemen.

Opvang is geen gunst, maar een recht.

— Vluchtelingenwerk Vlaanderen

Wat nu nodig is

België beschikt over de middelen en heeft de verplichting om iedereen die bescherming vraagt waardig op te vangen.

Vluchtelingenwerk Vlaanderen vraagt de federale regering om voldoende opvangplaatsen te voorzien, rechterlijke uitspraken na te leven, een toereikend budget vrij te maken en het niet-opvangbeleid stop te zetten.

Lees meer: Dashboard niet-opvangbeleid 2025

👉 Bekijk het volledige rapport: opvangcrisis bereikt breekpunt

Lees meer over opvang en beleid

Bekijk alle nieuwsberichten