Op 15 oktober nam Vluchtelingenwerk Vlaanderen deel aan het colloquium van ADDE (Association pour le Droit des Étrangers) en AVOCATS.BE. Onze beleidsmedewerker Thomas Willekens opende de dag samen met Matthieu Lys.

In hun opening legden ze de nadruk op de vele praktische vragen die de uitvoering van het Europese migratiepact vandaag oproept. Wat betekent de screening in de Belgische context, als diensten die beschouwen als iets wat ze al langer doen? En waar blijft het onafhankelijke monitoringsmechanisme dat de grondrechten moet bewaken van mensen die aan een screening worden onderworpen?

Ook de gevolgen voor lopende procedures kwamen aan bod. Hoe berekent de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) de overdrachtstermijn voor oudere, hangende beroepen bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV) die plots een schorsend effect kregen? En wat gebeurt er wanneer iemand vraagt om dat schorsende effect op te heffen?

Daarnaast zijn er vragen over de versnelde behandelingsprocedure. Hoe zorgen we ervoor dat mensen daarin daadwerkelijk worden gehoord? En wat betekent de invoering ervan voor andere dossiers, in het bijzonder voor aanvragen van vóór 12 juni?

Vragen over opvang en procedures

Ook de opvang baart zorgen. Hoe zal Fedasil de Opvangrichtlijn omzetten? Vandaag dreigen sommige verzoekers zonder opvang op straat te belanden, met enkel medische kosten die worden terugbetaald. Dat roept ernstige vragen op over de naleving van de richtlijn, de voorwaarden om materiële opvangvoorzieningen te beperken en het recht op menselijke waardigheid.

Voor advocaten brengt het pact bovendien nieuwe uitdagingen mee, onder meer door de korte beroepstermijnen en de complexe regels over het recht om op het grondgebied te blijven.

Europese vragen, gedeelde zorgen

Tijdens het colloquium bleek dat deze vragen niet alleen in België leven. Ook deelnemers uit Luxemburg, Spanje, Italië, Griekenland en Nederland worstelen ermee. In de namiddag deelden het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) en de RvV enkele inzichten. De DVZ was helaas niet aanwezig. Een open dialoog tussen alle betrokken diensten en organisaties blijft nochtans bijzonder waardevol.

Veel onzekerheden blijven bestaan. De belangrijkste vraag is hoe we een eerlijke en menswaardige procedure garanderen. Daarbij mogen management en efficiëntie nooit het enige uitgangspunt worden. Achter elke asielaanvraag staat een mens met een eigen verhaal — een verhaal dat gehoord moet worden.