Geen begrotingsakkoord, wel groen licht voor woonstbetredingen

Terwijl de federale regering nog altijd geen akkoord heeft over de begroting, vond de Kamer wel een meerderheid voor een wet die diep ingrijpt in fundamentele rechten. Op 6 november werd het wetsontwerp over woonstbetredingen definitief goedgekeurd. Ondanks maandenlange waarschuwingen van magistraten, advocaten en mensenrechtenorganisaties. Vluchtelingenwerk Vlaanderen betreurt de beslissing en blijft opkomen voor het recht op een veilige thuis. Voor iedereen. 

Een ingrijpende beslissing, ondanks aanhoudende kritiek

Na een nachtelijk debat keurde de Kamer op vrijdagochtend 6 november het wetsontwerp over woonstbetredingen goed. Daarmee krijgt de politie onder bepaalde voorwaarden de mogelijkheid om een woning binnen te gaan om iemand zonder wettig verblijf aan te houden met het oog op terugkeer.

Daarvoor is een machtiging van een onderzoeksrechter nodig. Maar ook woningen van familieleden, vrienden of mensen die onderdak bieden, kunnen door de maatregel geraakt worden.

De regering stelt dat de wet gericht is op mensen die een gevaar vormen voor de openbare orde of nationale veiligheid en niet meewerken aan hun terugkeer. Toch waarschuwden juridische experts en mensenrechtenorganisaties herhaaldelijk dat de wettelijke omschrijving te ruim blijft en de rechtswaarborgen onvoldoende zijn.

Die bezorgdheden werden tijdens de parlementaire behandeling uitgebreid toegelicht. Toch werd de wet goedgekeurd.

Grondrechten verdienen meer dan politieke haast

Dat de Kamer deze wet goedkeurde terwijl een begrotingsakkoord uitbleef, maakt de politieke keuzes van de voorbije weken des te opvallender.

Want de bescherming van grondrechten is geen detail. Het recht op privacy, de onschendbaarheid van de woning en de bescherming tegen willekeurig overheidsoptreden vormen de basis van onze rechtsstaat.

Vluchtelingenwerk Vlaanderen wees er tijdens de parlementaire hoorzittingen al op dat de bestaande wetgeving mogelijkheden biedt om terugkeerbeslissingen uit te voeren. Waarom dan een bijkomend instrument invoeren dat zo diep ingrijpt in het privéleven van mensen?

Ook de Orde van Vlaamse Balies stelde de noodzaak en proportionaliteit van de maatregel in vraag. De bezorgdheid gaat niet alleen over wie vandaag onder de wet valt, maar ook over de ruimte die de wet laat voor interpretatie en toepassing.

Een rechtsstaat bewijst haar waarde niet door grondrechten afhankelijk te maken van iemands verblijfsstatuut, maar door die rechten voor iedereen te beschermen.

Solidariteit mag niet verdacht worden gemaakt

Naast de inhoud van de wet baart ook het politieke debat Vluchtelingenwerk Vlaanderen zorgen.

Tijdens de parlementaire bespreking werden mensen die opkwamen tegen woonstbetredingen in verband gebracht met de bescherming van zware criminelen. Daarmee dreigt een belangrijk onderscheid verloren te gaan: opkomen voor fundamentele rechten is niet hetzelfde als strafbare feiten verdedigen.

Integendeel. Grondrechten beschermen iedereen en vormen een noodzakelijke basis voor een veilige en rechtvaardige samenleving.

België kent bovendien een sterke traditie van solidariteit. Mensen stellen hun huis open, bieden tijdelijk onderdak of ondersteunen anderen die nergens terechtkunnen. Die betrokkenheid verdient erkenning, geen wantrouwen.

Onze inzet stopt niet bij deze stemming

De goedkeuring van de wet betekent niet dat de fundamentele bezwaren verdwenen zijn.

Vluchtelingenwerk Vlaanderen blijft de toepassing en gevolgen van de nieuwe regelgeving kritisch opvolgen. We blijven aandacht vragen voor de bescherming van mensen zonder wettig verblijf, voor de rechten van wie onderdak biedt en voor de juridische waarborgen die iedereen beschermen.

Want een samenleving waarin grondrechten voor iedereen gelden, is een sterkere samenleving voor ons allemaal.

Een thuis moet veilig zijn. Voor iedereen.