12-06-2026
-
Het EU-Pact voor Asiel en Migratie treedt in werking: wat betekent dat?
Het EU-Pact voor Asiel en Migratie maakt asielprocedures sneller en strenger, vooral aan de buitengrenzen van Europa. Ook in België komen er meer screenings, versnelde procedures en kortere beroepstermijnen. Voor niet-begeleide minderjarigen zijn er enkele verbeteringen. Vluchtelingenwerk Vlaanderen vreest dat het pact de druk op de buitengrenslanden verhoogt en onvoldoende inzet op bescherming, opvang en solidariteit.
EU-Pact voor Asiel en Migratie
Vandaag treedt het Europees Pact voor Asiel en Migratie in werking. Met dat pact wil de Europese Unie asielprocedures sneller en strenger maken. De nadruk ligt vooral op de buitengrenzen van Europa.
Sneller, strenger en meer druk op de buitengrenzen
Voor Vluchtelingenwerk Vlaanderen moet bescherming het vertrekpunt blijven: degelijke opvang, eerlijke procedures en echte solidariteit tussen lidstaten.
Mensen die volgens de EU weinig kans maken op bescherming, zullen aan de buitengrenzen sneller worden tegengehouden en moeten er vaak blijven tijdens hun procedure. Tegelijk worden de regels strenger voor mensen die doorreizen binnen Europa.
Ook in België verandert er veel: er komt een nieuwe screening, de asielprocedure wordt vaker versneld en asielzoekers krijgen extra verplichtingen. Voor niet-begeleide minderjarigen bevat het pact ook enkele verbeteringen.
In dit overzicht
- Wat verandert er aan de buitengrenzen?
- Wat betekenen de strengere Dublinregels?
- Wat verandert er in België?
- Wat betekent dit voor opvang en minderjarigen?
Sterke focus op procedures aan de buitengrens
Het pact voert een nieuwe screeningsprocedure in aan de buitengrenzen van de Europese Unie. Mensen die zonder de juiste documenten aankomen, kunnen daar tot zeven dagen worden gecontroleerd.
Dienen ze daarna een asielaanvraag in, dan komen ze in veel gevallen terecht in een grensprocedure die tot twaalf weken kan duren. Tijdens die periode behandelt de EU hen juridisch alsof ze nog niet echt op Europees grondgebied zijn. In de praktijk betekent dit vaak dat ze worden vastgehouden.
Deze focus op de buitengrens is een van de meest omstreden onderdelen van het pact.
Het is erg onzeker of lidstaten aan de buitengrens zulke snelle procedures kunnen combineren met kwaliteitsvolle opvang en een zorgvuldige behandeling van dossiers. In zulke omstandigheden groeit het risico op mensenrechtenschendingen, zoals pushbacks, gebrekkige toegang tot bescherming en onmenselijke opvang.
Strengere Dublinregels blijven de rode draad
Wie toch verder reist binnen Europa, krijgt te maken met strengere Dublinregels. Volgens die regels is meestal het eerste land van aankomst verantwoordelijk voor de asielaanvraag. Reist iemand daarna door naar België, dan kan België die persoon terugsturen naar dat eerste land.
Met het pact worden de termijnen om iemand terug te sturen langer. De EU wil zo secundaire migratie ontmoedigen. Maar deze aanpak legt opnieuw meer druk op de landen aan de buitengrenzen.
Het pact pakt de echte redenen waarom mensen doorreizen nauwelijks aan.
Wat verandert er in België?
België kent al een grensprocedure voor mensen die op de luchthaven van Zaventem asiel aanvragen. Daar verandert weinig. De grootste veranderingen komen er voor mensen die op Belgisch grondgebied een asielaanvraag indienen.
Belangrijkste veranderingen in België
- Een nieuwe screening door de Dienst Vreemdelingenzaken.
- Meer dossiers in een ontvankelijkheidsprocedure of versnelde procedure.
- Kortere beroepstermijnen, vaak maar tien dagen.
- Opnames van elk persoonlijk onderhoud bij het CGVS.
Het CGVS moet de versnelde procedure voortaan in tien verschillende situaties verplicht toepassen. Dat geldt onder meer voor mensen uit landen waarvan de erkenningsgraad in de hele EU 20% of lager ligt. Zo’n versnelde procedure mag maximaal drie maanden duren.
Die versnelling baart zorgen. Wie een negatieve beslissing krijgt in een ontvankelijkheids- of versnelde procedure, heeft vaak maar tien dagen om beroep aan te tekenen. In de praktijk dreigt het voor veel mensen moeilijk te worden om op tijd een advocaat te vinden en een degelijk beroep voor te bereiden.
En wat met opvang? +
Het pact verplicht lidstaten nog altijd om opvang te voorzien voor iedereen die een eerste asielaanvraag indient. Alleen in uitzonderlijke en individueel gemotiveerde situaties mogen zij daarvan afwijken.
Bij een volgend verzoek of na een Dublinbeslissing mogen lidstaten opvang beperken. Maar ook dan moeten zij de menselijke waardigheid respecteren. Iemand volledig uitsluiten van opvang zonder alternatief blijft dus onwettig.
Wat verandert er voor minderjarigen? +
Voor niet-begeleide minderjarigen bevat het pact enkele verbeteringen. Zo komt er verplichte voorlopige voogdij in afwachting van een definitieve voogd.
Ook het leeftijdsonderzoek verandert. Als er twijfel is over de leeftijd, moet het CGVS eerst een bredere, meer mensgerichte beoordeling doen. Pas als er daarna nog twijfel blijft, volgt een medische test.
De nieuwe Opvangrichtlijn verplicht lidstaten ook om minderjarigen binnen twee maanden na hun asielaanvraag toegang te geven tot onderwijs.
Wat betekent dit voor de toekomst?
Het is vandaag nog onduidelijk wat de precieze impact van het pact zal zijn. Veel zal afhangen van politieke keuzes en van de middelen die lidstaten investeren in opvang en asieldiensten.
Voor Vluchtelingenwerk Vlaanderen moet bescherming het vertrekpunt zijn: niet afschrikking en uitsluiting, maar een beleid dat inzet op bescherming, degelijke opvang, eerlijke procedures en echte solidariteit tussen lidstaten.
Samen met Caritas International en 11.11.11 werkten we aan een alternatief model voor het EU-Pact: het Europees Brugmodel.
