AIDA-rapport

Het AIDA rapport is een jaarlijkse update die de belangrijkste trends in de procedure internationale bescherming, opvang, detentie, terugkeer en de inhoud van internationale bescherming in kaart brengt. Dit rapport werd opgesteld door Vluchtelingenwerk Vlaanderen en geredigeerd door ECRE. Het is gebaseerd op informatie van bevoegde overheidsdiensten, overleg met asielinstanties en het middenveld, wetgeving, rechtspraak en de eigen werking van Vluchtelingenwerk Vlaanderen. Via de juridische helpdesk en de dagelijkse aanwezigheid in het aanmeldcentrum verzamelt de organisatie actuele informatie over de procedure en de situatie van verzoekers om internationale bescherming. De informatie over migratiedetentie werd geactualiseerd door de Move Coalition. Vluchtelingenwerk Vlaanderen bedankt alle organisaties die aan dit rapport hebben bijgedragen, in het bijzonder Fedasil, de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ), het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS), Move Coalition, UNHCR België en Luxemburg, NANSEN, Caritas International en ECRE. Tenzij anders vermeld, is de informatie in dit rapport actueel tot 31 december 2025.

Wat volgt is een beknopte samenvatting van de belangrijkste wijzigingen in 2025. Voor meer achtergrondinformatie kan je het volledige rapport raadplegen.

⚖️ Procedure internationale bescherming: Dalend aantal verzoeken en groeiende achterstanden

In 2025 daalde het aantal verzoeken om internationale bescherming met 13% tot 34.439. Daarvan waren 6.865 aanvragen volgende verzoeken. Ook de beschermingsgraad daalde, tot 28,5%. Voor dossiers die ten gronde werden onderzocht, bedroeg de beschermingsgraad 44%. De achterstanden bij de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) en het CGVS blijven toenemen. De DVZ telt 14.734 openstaande dossiers en het CGVS 24.406, terwijl 6.500 dossiers als normaal geldt. Het CGVS doet gemiddeld 372 dagen over een dossier; de mediaan bedraagt 286 dagen. Een nieuwe wet verruimt de definitie van "volgend verzoek". Ze geldt nu ook voor personen die al een eindbeslissing kregen in een andere EU-lidstaat, positief of negatief. Daardoor krijgen zij tijdens de ontvankelijkheidsfase beperkte opvangrechten en geen toegang tot de arbeidsmarkt. Het Grondwettelijk Hof schorste deze wet op 26 februari 2026 en legde de zaak voor aan het Hof van Justitie van de EU. Daarnaast breidde de regering de lijst van veilige landen van herkomst uit met Marokko, ondanks het negatieve advies van het CGVS. Sinds september 2025 ondersteunen Frontex-officieren terugkeeroperaties op Brussels Airport, en EUAA-experts ondersteunen het CGVS. Tot slot krijgen verzoekers buiten het opvangnetwerk moeilijker juridische bijstand. Dat komt onder meer door administratieve lasten en vertraagde betalingen van prodeo vergoedingen