Nieuwe opvangbeperkingen verergeren humanitaire crisis in België

EEN BELEID DAT DE CRISIS PERMANENT MAAKT

Artsen Zonder Grenzen, Dokters van de Wereld, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, CIRÉ, BelRefugees, Caritas International en de Humanitaire Hub trekken gezamenlijk aan de alarmbel. Volgens deze terreinorganisaties lost het huidige beleid de humanitaire crisis niet op, maar maakt ze permanent.

Minister Van Bossuyt stelde recent nog dat geen enkele asielzoeker op straat hoeft te slapen. De realiteit is echter anders: elke dag staan mensen zonder dak boven hun hoofd, vaak zonder toegang tot basiszorg.

Ondanks meer dan 15.000 rechterlijke veroordelingen blijven de opvangbeperkingen bestaan. België vaart vandaag de meest restrictieve koers in jaren: duizenden mensen met recht op opvang blijven dakloos, zonder toegang tot gezondheidszorg of sociale steun.

'ARIZONA-COALITIE VERSCHERPT DE KOERS'

De Arizona-coalitie heeft de opvangcapaciteit verder verkleind en het beleid, waarbij alleenstaande mannen systematisch worden uitgesloten van opvang, voortgezet. Sinds augustus 2025 geldt bovendien de zogenaamde M-maatregel, die opvang weigert aan asielzoekers die al internationale bescherming kregen in een andere EU-lidstaat (de zogeheten M-status). Deze ingrijpende beperkingen zijn inmiddels voelbaar op het terrein.

DUIZENDEN MENSEN DAKLOOS EN ZONDER ZORG

De Belgische regering negeert haar verantwoordelijkheden, met ernstige gevolgen:

• Opvang: Minder dan 1 op de 10 asielzoekers (9%) die gebruikmaken van de Humanitaire Hub in Brussel krijgt onderdak in een Fedasil-centrum. De overgrote meerderheid slaapt op straat, in noodopvang of in kraakpanden, omdat de wachttijden voor noodopvang vaak langer zijn dan het toegestane verblijf.
• Gezondheidszorg: De toegang tot medische zorg is problematisch. Humanitaire organisaties melden dat bijna 9 op de 10 (88%) dakloze asielzoekers gezondheidsproblemen hebben die rechtstreeks verband houden met hun precaire leefomstandigheden, zoals huidaandoeningen, luchtweginfecties en onbehandelde pijn.
• Geestelijke gezondheid: Het mentaal welzijn wordt ernstig aangetast. Een grote meerderheid van de asielzoekers zoekt hulp vanwege psychische problemen, waaronder posttraumatische stress, depressie en angst. Gespecialiseerde zorg is vrijwel onbereikbaar.
• Juridische en sociale ondersteuning: Dakloze asielzoekers beschikken vaak niet over basisinformatie over hun rechten en moeten complexe procedures doorlopen zonder juridische bijstand.

MINDERJARIGEN BIJZONDER KWETSBAAR

Niet-begeleide minderjarigen bevinden zich in een bijzonder kwetsbare positie. Het rapport toont aan dat velen van hen officiële opvangcentra mijden uit wantrouwen en angst. Alternatieve opvang is overbevraagd, waardoor jongeren vaker op straat of in precaire situaties terechtkomen.

Hun lichamelijke en mentale problemen stapelen zich op: signalen van ondervoeding, onbehandelde aandoeningen en psychische nood nemen toe, terwijl gespecialiseerde hulp moeilijk toegankelijk blijft.

MEER FAMILIES OP STRAAT

Sinds de invoering van de M-maatregel merken de organisaties in Brussel een duidelijke toename van gezinnen met kinderen zonder opvang. Zij slapen op straat of vinden slechts tijdelijk onderdak. Dit maakt kinderen extra kwetsbaar en brengt hun veiligheid en gezondheid ernstig in gevaar.

OPROEP TOT ONMIDDELLIJKE ACTIE

Ondanks herhaalde waarschuwingen van mensenrechtenorganisaties en internationale instanties blijven Belgische autoriteiten dagelijks mensen op straat zetten – alleenstaanden, gezinnen en kinderen. Met de winter voor de deur dreigt de situatie te escaleren: meer gezondheidsproblemen, grotere onveiligheid en een verhoogd risico op uitbuiting.

De organisaties zijn diep bezorgd over deze aanhoudende crisis en roepen de regering op om vóór de winter extra opvangplaatsen en menswaardige ondersteuning te voorzien. Zonder snelle en structurele maatregelen zal de situatie alleen maar verder verslechteren.

Omdat de federale regering haar verantwoordelijkheid niet neemt, verschuiven de humanitaire kosten naar spoeddiensten, ziekenhuizen en nachtopvang. Niemand wint daarbij.

Het volledig rapport kan je hier raadplegen.