Nieuws

Jaarverslag 2020: rechten en welzijn van mensen op de vlucht

De rechten en het welzijn van mensen op de vlucht op de kaart zetten, en houden, is één van de doelen van onze organisatie. In 2020, het jaar waarin een wereldwijde pandemie ieders leven beheerste en de aandacht vasthield, was deze opdracht tegelijk uitdagender en belangrijker dan ooit. Het coronavirus stopte niet voor grenzen en discrimineerde niet.

Mensen in kampen, mensen onderweg, en mensen op straat waren extra kwetsbaar voor de gezondheidsrisico’s die COVID-19 met zich meebracht. Maatregelen om de pandemie in te dijken, hadden ook hun eigen bijwerkingen. Broodnodige informatieverstrekking en begeleiding werd moeilijk.

Nieuwkomers zonder netwerk en op zoek naar contact dreigden in verdere isolatie terecht te komen. Onze digitale wereld was voor velen een redmiddel, maar ook een tweesnijdend zwaard: mensen met een gebrek aan toegang tot internet of computers raakten in een digitale werkplek of school verder uitgesloten.

Geconfronteerd met deze situatie deed Vluchtelingenwerk Vlaanderen tijdens het afgelopen jaar waar het sterk in is. Samen met onze partners en vrijwilligers op het terrein verzamelden we signalen, identificeerden we knelpunten, en ondernamen we snelle actie.

Eén voorbeeld waren de grote moeilijkheden die asielzoekers in ons land ondervonden door het sluiten van de asielinstanties. De broodnodige eerste stap van het indienen van een verzoek om internationale bescherming en opvang werd een groot probleem.

Velen kwamen op straat terecht. Vluchtelingenwerk bleef vanaf dag één onophoudelijk de situatie monitoren. We verstrekten informatie aan mensen op de vlucht en hulpverleners. We kaartten de wantoestand onmiddellijk aan in dialoog met beleidsmakers.

Bij het uitblijven van oplossingen gingen we over tot juridische actie. Deze aanpak werkte: de bevoegde instanties pasten hun werking aan zodat mensen met een asielaanvraag terug zoals voorheen geholpen konden worden. In dit jaarverslag leest u meer over hoe Vluchtelingenwerk haar activiteiten vormgaf en over de reikwijdte van de impact op onze doelgroep en onze werking in het uitdagende jaar 2020. Niet alle projecten konden hun doel bereiken. We maakten niet alle dromen waar.

Geïnteresseerden en sympathisanten verenigen en verbinden rond mensen op de vlucht, ons draagvlak voor een gastvrije samenleving tastbaar maken, werd grotendeels onmogelijk. De situatie in kampen aan onze Europese grenzen dreef velen tot wanhoop, met een absoluut dieptepunt bij de brand in het kamp in het Griekse Moria. Actie voeren en onze stem hierrond laten horen was minder evident dan gebruikelijk.

Tot onze enorme teleurstelling ontstond, ondanks de internationale verontwaardiging en ondanks de gezondheidscrisis, een nieuw, slechter kamp op dezelfde plaats, en bleven grootschalige relocatie-acties uit.

Desondanks werden wij overspoeld door een record aantal stappers voor de Refugee Walk. Zij legden op 27 september 2020, apart en toch samen, 40 km af, in de voetsporen van mensen op de vlucht. Dit grote moment van solidariteit was een belangrijk lichtpunt voor velen die zich, ondanks de pandemie, bleven inzetten voor mensen op de vlucht.

Wat die actiesnelheid en impact van Vluchtelingenwerk mee mogelijk maakt, is het krachtig netwerk van middenveldorganisaties, partners, beroepskrachten, vrijwilligers en sympathisanten die dag in en dag uit informatie uitwisselen en samen actie ondernemen om de basisrechten van kwetsbaren niet uit het oog te verliezen.

Ook in coronatijden. Ik ben de vele activisten, sympathisanten en donoren in dit netwerk uiterst dankbaar om zich elke dag samen met ons in de strijd te gooien voor een betere, warmere samenleving.

En ik ben trots op het team van Vluchtelingenwerk dat volhardt in hun inzet voor mensen op de vlucht, en de crisis het hoofd biedt door een voortrekkersrol op te nemen rond thema’s als onderwijs, juridische hulp bij de asielprocedure, opvang en veilige, legale toegang voor mensen die noodgedwongen op de vlucht zijn van oorlog, geweld en vervolging.

 

Charlotte Vandycke, Directeur Vluchtelingenwerk Vlaanderen

Klik door naar ons online Jaarverslag 2020

Startpunt zoekt informatievrijwilligers

Het Startpunt van Vluchtelingenwerk Vlaanderen informeert asielzoekers op de dag van hun aanmelding in België. Iedere morgen staat er een ploegje medewerkers aan het Klein Kasteeltje in Brussel, met informatie over hun rechten en het verloop van de asielprocedure.

  • We zijn op zoek naar vrijwilligers die één van deze talen (Arabisch, Dari, Farsi, Pashtu of Tigrinya) spreken -en liefst ook Engels- om informatie te geven aan asielzoekers.

INTERESSE?

 

In de Noordwijk van Brussel verblijven vele mensen voor een korte tijd, onderweg naar een veelal onbekende bestemming. Zij worden soms hard aangepakt en hebben weinig informatie over hun rechten in België, hoe de asielprocedure werkt, wat te doen als ze worden opgesloten of waar ze verder terecht kunnen. Vluchtelingenwerk geeft die basisinformatie. We gaan dit nu ook doen in het dagcentrum PSA aan de Havenlaan 94-98 te 1000 Brussel, i.s.m. het Belgische Rode Kruis.

  • We zijn op zoek naar vrijwilligers die Engels of Frans, gecombineerd met Arabisch, Tigrinya Somali of Amharic spreken om ons team te versterken om met de mensen te praten, informatie te verstrekken en te vertalen.

INTERESSE?

Startpunt 

De vrijwilligers van het Startpunt staan meerdere ochtenden per week aan het aanmeldcentrum voor asielzoekers (Dienst Vreemdelingenzaken en Fedasil) -Klein Kasteeltje- in Brussel.

Daar komen mensen toe die internationale bescherming vragen in ons land. We geven er basisinformatie over de asielprocedure in vele talen en we antwoorden op vragen die mensen hebben. Een aantal van onze vrijwilligers zijn zelf asielzoeker of erkend vluchteling en hierdoor vergemakkelijkt het contact.

Voor meer informatie, zie vluchtelingenwerk.be/startpunt.

PERSBERICHT: Dubbelzinnige houding Federale regering over detentie van kinderen

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi voert momenteel een procedureslag bij de Raad van State om de detentie van gezinnen met kinderen in de gesloten gezinseenheden van het centrum 127bis opnieuw wettelijk mogelijk te maken. Nochtans staat in het federale regeerakkoord het voornemen om kinderen niet langer op te sluiten in gesloten centra. Deze ambigue houding verontwaardigt en verontrust veel middenveldorganisaties. Zij vragen dat de staatssecretaris het regeerakkoord respecteert en het opsluiten van kinderen wettelijk onmogelijk maakt.

De vorige federale regering, onder impuls van voormalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie, Theo Francken maakte met de invoering van een koninklijk besluit opnieuw werk van de opsluiting van gezinnen met kinderen in het kader van het terugkeerproces, een praktijk die 10 jaar lang niet meer toegepast werd.

Een coalitie van vijftien Belgische middenveldorganisaties, waaronder Vluchtelingenwerk, de Liga voor de Mensenrechten en het Platform Kinderen op de vlucht, tekende daarop beroep aan tegen dit KB dat het regime en de werkingsmaatregelen van de gesloten gezinseenheden regelt. Met succes, want in april 2019 schorste de Raad van State het KB. Bijgevolg is het voorlopig praktisch onmogelijk om gezinnen met kinderen in de gesloten eenheden vast te houden. De brede achterban van de campagne 'Een kind sluit je niet op. Punt.' was erg verheugd over deze uitspraak en het engagement van de federale regering om een einde te maken aan de praktijk van detentie van gezinnen met kinderen.

"Het schadelijke effect van opsluiting op de fysieke en mentale gezondheid en de ontwikkeling van kinderen is al meerdere malen aangetoond. Ze zijn vatbaarder voor angsten en depressies. De symptomen die kinderen tonen na detentie zijn vergelijkbaar met posttraumatische stress", legt woordvoerder Melanie Zonderman van Platform Kinderen op de vlucht uit.

Staatssecretaris Mahdi heeft er nu toch voor gekozen de annulatieprocedure tegen datzelfde KB voor de Raad van State verder te voeren. Indien hij de zaak wint, zal detentie van gezinnen met kinderen in de praktijk opnieuw mogelijk zijn. De staatssecretaris ziet zelf geen graten in zijn demarche. In een reactie aan het adres van de NGO's liet hij weten dat hij geen tegenstelling ziet tussen de politieke beslissing uit het regeerakkoord en zijn juridische strijd.

Onbegrijpelijk, stelt het middenveld. De beloftes van de regering om gedurende deze legislatuur geen kinderen op te sluiten zijn volgens hen niet voldoende. "De federale regering én staatssecretaris Mahdi kennen en erkennen de impact van detentie op kinderen. Het is dan ook niet te bevatten dat ze tegelijk een juridische strijd voeren om deze praktijk terug in te voeren", zegt Zonderman.

Zelfs indien de NGO's hun gelijk behalen voor de Raad van State en deze dus het KB in kwestie - dat enkel de randvoorwaarden van detentie bepaalt - vernietigt, laat de Vreemdelingenwet deze praktijk die tegen het Kinderrechtenverdrag ingaat nog steeds toe. "Het engagement om geen minderjarigen meer op te sluiten in gesloten centra moet dus ook door een Belgisch wetgevend initiatief verzilverd worden, in het belang van de kinderen", stelt Zonderman. 

 

Ondertekenaars

ADDE asbl

Amnesty International België

Association des Psychologues Praticiens d’Orientation Psychanalytique (APPPsy)

Association Professionnelle des Psychiatres infanto-juvéniles francophones (APPIJF)

Caritas International

CIRÉ

Coordination des ONG pour les Droits de l’Enfant (CODE)

Défense des Enfants International (DEI) – Belgique

Kinderrechtencoalitie

Liga voor Mensenrechten

Jesuit Refugee Service Belgium

Move

NANSEN

Plate-forme Mineurs en exil / Platform Kinderen op de vlucht

Réseau Belge de lutte contre la pauvreté – Belgisch Netwerk Armoedebestrijding

Réseau Wallon de Lutte contre la Pauvreté

Service droit des jeunes de Bruxelles

Service Droit des Jeunes de Namur

Vluchtelingenwerk Vlaanderen

World Association for Infant Mental Health section belgo-luxembourgeoise