Nieuws

OPEN BRIEF: Breng de kinderen naar hier

Griekenland gooide vorige week de grenzen dicht voor mensen op de vlucht. Niet enkel volwassenen, maar ook veel jongeren, stoten op een muur in hun zoektocht naar veiligheid. Ondertussen zitten aan de andere kant van diezelfde grenzen, op Europees grondgebied, 5 500 alleenstaande kinderen al lange tijd in erbarmelijke omstandigheden vast in de kampen op de Griekse eilanden. Vluchtelingenwerk Vlaanderen roept ons land op om mee te trekken in een Europese inspanning en de meest kwetsbaren een veilige thuis te geven. Gent geeft alvast het goede voorbeeld.

De humanitaire crisis aan de grenzen van de Europese Unie is meer dan alarmerend. De toestand voor de 42 000 mensen die er wachten op een kans om gehoord te worden, is er zo verschrikkelijk dat hulporganisaties al maandenlang rapporteren hoe de meest kwetsbaren onder hen, kinderen alleen op de dool, gebukt gaan onder ernstige trauma’s, depressies en overgaan tot zelfmoordpogingen. We spreken zonder overdrijving van een humanitaire catastrofe. De Griekse beslissing om de afgelopen week ook de grenzen te sluiten, vormt in deze crisiscontext een tragische wending met nog meer concrete slachtoffers tot gevolg.

De situatie is onhoudbaar, en dat is niet enkel de schuld van de Grieken. Ook de andere Europese lidstaten hebben boter op het hoofd, want zij namen de voorbije jaren onvoldoende stappen om mensen die naar Europa vluchten op zoek naar bescherming, te helpen spreiden. De toepassing van de Dublin III verordening legt alle gewicht op de schouders van de aankomstlanden. En een éénmalig relocatieplan dat in 2015-2017 mensen vanuit Griekenland en Italië moest spreiden over andere Europese landen liet zich kenmerken door twee karakterfouten: de ambities waren te laag, de procedures te traag.

Onder de 42 000 mensen die we vasthouden in Griekenland, tellen we ongeveer 5 500 kinderen zonder ouders. Zij vormen een groep van ultra kwetsbaren onder de slachtoffers van deze situatie. Terwijl de maanden en jaren in de hotspots verstrijken, proberen deze kinderen te overleven en groeien ze op zonder toegang tot de meest fundamentele zaken als degelijk onderdak, water, eten, medische zorg en onderwijs. Ze vallen ten prooi aan misbruik, worden verhandeld en velen verdwijnen volledig van de radar.

De tijd dringt bovendien. Gisteren meldde Artsen Zonder Grenzen Nederland dat de eerste inwoner van het eiland Lesbos besmet is met het corona-virus (covid- 19).Op dit moment bevinden zich op het eiland ruim 20.000 mensen in het overbevolkte kamp Moria. 40% van hen is kind. Iedereen leeft er ontzettend dicht op elkaar in krappe tenten. In sommige delen van het kamp is er slechts 1 kraan aanwezig voor elke 1 300 mensen. In zo’n omstandigheden is een nood -of behandelingsplan simpelweg onmogelijk. Er moetnu  acuut geëvacueerd worden.

De Europese Commissie heeft een oproep gelanceerd om de meest kwetsbare kinderen weg te halen uit die verschrikkelijke omstandigheden en hen te verspreiden over verschillende Europese landen. Begin deze week engageerde Duitsland zich om kinderen op te nemen. Frankrijk, Finland, Portugal, Kroatië en Luxemburg verklaarden zich eveneens bereid kinderen op te vangen.

Gisteren kwamen de Europese ministers bevoegd voor asiel en migratie samen in Brussel. Europees commissaris Ylva Johansson kondigde er aan dat op zijn minst 1600 kinderen vanaf volgende week zullen overgebracht worden naar die Europese lidstaten die zich bereid verklaren hen op te nemen.

Bij ons riepen politici van verschillende strekkingen de regering al op om zich bij deze landen aan te sluiten. We juichen toe dat ook regeringspartner CD&V deze oproep duidelijk ondersteunt. Ons land kan en moet deze kinderen helpen opvangen. We zijn daar perfect toe in staat.

Tal van burgers contacteerden Vluchtelingenwerk de voorbije dagen met de uitdrukkelijke vraag naar steun om de bevoegde politici in ons land te bewegen tot een krachtig humanitair signaal. Ook in hun naam, roept Vluchtelingenwerk Vlaanderen de Belgische leiders op alle bestuursniveaus op om samen te tonen dat menselijkheid geen hol begrip is in ons land. Elk kind dat we weghalen uit de kampen telt.

Het Gentse schepencollege geeft alvast een heel hoopgevend signaal. Deze stad wil haar schouders helpen zetten onder de opvang van deze kinderen. Wanneer vele Belgische steden en gemeenten dit voorbeeld volgen en elk het engagement durven aangaan om 10 à 25 kinderen op te vangen, zijn we al snel in staat om 500 alleenstaande kinderen en jongeren opnieuw een toekomst te bieden. Gent is niet het enige voorbeeld, in Nederland bijvoorbeeld gingen Amsterdam, Den Haag, Groningen, Nijmegen, Utrecht en Arnhem al een concreet engagement aan.

De vragen die we stellen zijn zéér concreet

Minister De Block: Engageer België tot een betekenisvolle bijdrage, wanneer de Europese ministers bevoegd voor asiel en migratie vandaag samenkomen in Brussel. De Dienst Vreemdelingenzaken en de Dienst Voogdij hebben de nodige expertise in huis om dit Belgische engagement in goede banen te leiden.

Minister Beke: Vandaag worden kwetsbare kinderen al met heel veel warmte opgevangen via pleegzorg. Versterk uw diensten zodat zij ook deze kinderen kunnen helpen!

Burgemeester: Toon dat jouw gemeente een kindvriendelijke, gastvrije gemeente is. Maak net als Gent kenbaar dat ook in uw gemeente 10 of meer kinderen of jongeren welkom zijn. Samen met uw collega’s maakt u zo duidelijk dat er een draagvlak is voor een menselijk onthaal.

Artikel 23: Waar heeft ieder van ons recht op?

Samen met tientallen organisaties uit Brussel, Vlaanderen en Wallonië heeft Vluchtelingenwerk zijn handtekening gezet onder de oproep van TAMTAM en Hart boven Hard: ‘Artikel 23 is een sterke tekst’.

In Artikel 23 staat dat iedereen het recht heeft om een menswaardig leven te leiden. Het recht op behoorlijke huisvesting, het recht op gezondheidszorg, bescherming van een gezond leefmilieu, sociale zekerheid en nog veel meer, zijn geen onrealistische doelen, maar afspraken die zwart op wit in de Grondwet staan.

Hart boven Hard pleit voor het naleven van grond- en basisrechten en stelt voor dat we elke politieke beslissing, federaal en lokaal, voortaan officieel toetsen aan Artikel 23.

‘Wat is het minimum dat we als gemeenschap willen garanderen voor elk mens, ongeacht taal, inkomen, achtergrond?  Vandaag worden keuzes gemaakt voor de volgende 50 jaar. Onze beleidsmakers vergeten vaak dat de antwoorden op de cruciale keuzen van vandaag gewoon in de Grondwet staan.’

Lees hier de volledige tekst in De standaard van 19 oktober 2018.

Garanties voor het recht op vrijplaatsen voor kwetsbare mensen

Vorige vrijdag viel de politie de Globe Aroma binnen, een kunstenhuis in het centrum van Brussel dat vluchtelingen en sans-papiers artistiek begeleidt. De zogenaamde routinecontrole was intimiderend, er werd naar papieren en gsm’s gevraagd en zeven mensen werden gearresteerd. Vanuit onze bezorgdheid over het realiseren van grondrechten voor iedereen, stellen wij hardop de vraag waartoe deze aanpak diende. We vragen ook garanties voor het recht op vrijplaatsen voor kwetsbare mensen.

De vraag waarmee wij als middenveldorganisaties blijven zitten na vrijdag blijft: waarom was een dergelijke gespierde politie-inval nodig? Verenigingen zoals Globe Aroma, zijn erkend en gesubsidieerd door de verschillende overheden en worden gecontroleerd door diezelfde overheden. Er is met andere woorden transparantie naar de overheid over de activiteiten en de betrokkenen.

Een gelijkaardige vraag stelden we ons ook al toen de politie enkele weken geleden binnenviel bij verschillende andere Brusselse verenigingen en organisaties. De actie bij Globe Aroma zou kaderen binnen het Kanaalplan dat tot doel heeft om terrorisme te bestrijden. Wij staan vanzelfsprekend achter het controleren van schimmige vzw’s die een rol spelen in terrorisme of criminele activiteiten. Maar in plaats van gerichte controles uit te voeren waar nodig en vertrouwensbanden te smeden waar mogelijk, gebruikt de overheid de tactiek van het sleepnet. De schade die onschuldige mensen en organisaties met deze aanpak oplopen, is enorm en kon vermeden worden.

Dat de overheid middelen inzet - middelen die tot doel hebben maatschappelijke orde te garanderen en onze rechtstaat te beschermen - om de meest kwetsbaren op te jagen, genereert net het omgekeerde effect: wantrouwen in diezelfde overheid, diensten en hun gebruikte middelen. De “communicatiestrategie van de ontkenning” van Binnenlandse Zaken – “het was geenszins de bedoeling om mensen zonder papieren op te pakken” – is twijfelachtig en voedt het wantrouwen nog meer. Gelukkig kwamen er naar aanleiding van de inval ook verontwaardigde en steunende reacties uit politieke hoek. Brussels minister Pascal Smet reageerde en ook Vlaams cultuurminister Sven Gatz beloofde dit op te nemen met zijn bevoegde federale collega’s.

Net zoals bij het wetsontwerp rond woonstbetreding (dat huiszoekingen beoogt bij uitgeprocedeerde mensen zonder papieren) en bij de kraakwet (die het overlevingskraken in leegstaande panden strafbaar maakt), verliezen politici zich in disproportionele maatregelen op de kap van de meest kwetsbaren. Dit gaat in tegen de waarden en principes van onze verenigingen die mensen zonder macht net een stem geven in het publieke debat.

We verwijzen graag naar de bestaande en afdoende middelen die vandaag voorhanden zijn om organisaties te controleren en die gebaseerd zijn op vertrouwen en wederzijds respect. Onze organisaties en hun professionele krachten werken volgens strikte ethische en deontologische regels. Wij blijven garant staan voor een kwaliteitsvolle werking waarbij we kwetsbare mensen en het uitoefenen van hun grondrechten centraal stellen. Mochten de bestaande controles niet voldoen, dan horen we dat graag in overleg, niet via gespierde politieacties.

Onze verenigingen zijn plekken waar kwetsbare mensen tot rust kunnen komen, zingeving en waardigheid vinden en zich maatschappelijk kunnen engageren. Daarom vragen we garanties opdat gespierde politierazzia’s zoals die van vrijdag, niet meer kunnen plaatsvinden. Dat organisaties gecontroleerd worden is logisch, maar deze controles kunnen niet gepaard gaan met intimidatie en arrestatie. De bevoegde politici en overheden moeten maatregelen treffen opdat organisaties, die via hun erkenning en subsidiëring gekend zijn bij de overheid, en hun mensen gevrijwaard blijven van zulke acties. Dit soort acties heeft immers nefaste gevolgen voor de maatschappelijke orde en het vertrouwen in de overheden.

Ondertekenaars: Brussels Platform Armoede, Netwerk tegen Armoede, Samenlevingsopbouw, 11.11.11., Orbit, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, Bij Ons – Chez Nous.